سوال و جواب های فنی مربوط به گیربکس اتومبیل

۱ ماه قبل ۷۷

گیربکس یا جعبه دنده، دستگاهی است که با عوض کردن دنده های آن، قدرت و سرعت موتور کم یا زیاد می شود.

گیربکس دارای اهرم تعویض دنده است که این اهرم (دسته دنده) در جلوی راننده قرار دارد و بوسیله آن راننده با توجه به وضعیت جاده، سرعت و قدرت اتومبیل را کم یا زیاد می کند.

 

داخل گیربکس دنده های بزرگ و کوچک (چرخ دنده ها)، شفت کلاچ، شفت اصلی میل گاردان، محور همیشه گرد، محور مربوط به دنده ی عقب و چهار عدد محور دیگر قرار دارد.

اصول کار در گیربکس به این ترتیب است که یک دنده گرداننده (به نام دنده محرک) با دنده دیگری که اندازه ی دندانه های آن با محرک مساوی نمی باشد درگیر می شود. با حرکت دسته دنده و گرفتن کلاچ، دو دنده (یکی بزرگتر و دیگری کوچکتر) با هم درگیر می شوند و دنده محرک در جهت عقربه های ساعت و دنده ی متحرک در جهت عکس عقربه های ساعت گردش می کنند.

 

اگر دنده کوچک تر دنده بزرگتری را بگرداند، دنده بزرگ قدرت بیشتر و سرعت کمتری دارد و بالعکس اگر دنده بزرگ، دنده کوچکتری را به گردش در آورد قدرت دنده کوچک، کمتر و سرعت آن بیشتر می شود. راننده با استفاده از این خاصیت و با توجه به وضعیت جاده دنده مناسبی را با دنده دیگری درگیر می کند تا به موتور فشار بیش از حد معین وارد نشود.

گیربکس دو نوع است گیربکس معمولی (دستی) و گیربکس اتوماتیک. در بعضی از اتومبیل ها دسته دنده بغل فرمان قرار دارد و در اکثر اتومبیل ها دسته دنده در سمت راست راننده روی گیربکس بسته شده است. برای اینکه دنده ها به راحتی جا بروند (عوض شوند) از دنده برنجی (جعبه سنکرونیزه) استفاده می شود. خاصیت دنده سنکرونیزه این است که دور دنده ها را هماهنگ نموده و هنگام تعویض دنده بدون اینکه دنده صدا بدهد راحت جا می رود.

خب تا حدودی با گیربکس آشنا شدید. الان شما می توانید سوال و جواب های فنی برای رفع عیب گیربکس اتومبیل را مطالعه نمایید.

 

۱) علت بیرون زدن دنده چیست؟

  • خورده شدن کشویی ها
  • خوردگی فنر ساچمه ها
  • تاب داشتن ماهک ها
  • خرابی بلبرینگ شفت ها
  • خوردگی زیاد از حد دنده ها

۲) علائم خرابی بلبرینگ های گیربکس چیست؟

  • ایجاد صدای گیربکس
  • بیرون زدن دنده ها

۳) علائم خوردگی دنده های گیربکس چیست؟
ایجاد صدای گیربکس

۴) علت کلی صدای گیربکس چیست؟

  • خوردگی دنده ها
  • خرابی بلبرینگ های گیربکس
  • تیز کردن دنده ها
  • نداشتن واسکازین

تعویض روغن گیربکس که به واسکازین معروف است، باید به موقع انجام شود. زیرا این کار موجب روان کار کردن گیربکس و سلامت آن می شود.

۵) علائم تاب داشتن ماهک در تعویض دنده ها چیست؟

  • جا نرفتن راحت دنده
  • بیرون زدن دنده ها به علت درگیر نشدن کامل

۶) علت گیر کردن دنده در موقع تعویض چیست؟
کج بودن ماهک ها است.

 

رایج ترین ایرادهای گیربکس دستی

مشکل در تعویض دنده یا بد جا رفتن دنده

اگر از سلامت بخش کلاچ مطمئن هستید باید علت مشکل در تعویض دنده را در مجموعه گیربکس جستجو کنید. این ایراد می تواند ناشی از خرابی و خشک شدن میله بندی های لیور دنده تا گیربکس باشد که به اهرم بندی دنده مشهور است. گاهی مواقع لقی اتصالات این بخش که در دسته دنده با بازی زیاد آن کاملاً مشهود است منجر به بروز این حالت می شود. ضمن اینکه خرابی ماهک ها و بیرون پریدن آنها نیز منجر به لقی غیر قابل قبول دسته دنده شده و جا رفتن دنده را با مشکل روبرو خواهد کرد و حتی می تواند منجر به عدم جا رفتن دنده نیز شود. چرا که در این حالت عملاً اتصالات و ارتباط فیزیکی دسته دنده و گیربکس قطع شده است.

از دلایل دیگر بد جا رفتن دنده که معمولاً با صدا نیز همراه خواهد بود می تواند ناشی از خرابی کشویی های دنده و یا سائیدگی دنده برنجی ها باشد. خرابی هر کدام از این دو قطعه، منجر به درگیری نادرست دنده های انتخابی خواهد شد که در نتیجه آن، دنده بد جا خواهد رفت. از دلایل دیگر بروز این اتفاق می توان به کمبود و یا مرغوب نبودن روانکار داخل گیربکس نیز اشاره کرد.

 

بیرون پریدن دنده یا خلاص شدن خودبخود دنده

گاهی مواقع سائیده شدن دنده ها باعث می شود تا دنده بطور خودبخود حین حرکت و در زمانی که معمولاً باری روی گیربکس نیست، از جای خود خارج شود. همچنین سائیده شدن کشویی و یا ایراد در بلبرینگ های سر و ته گیربکس و در نتیجه شل بودن آنها، نیز می تواند منجر به بروز این حالت شود. از دیگر دلایل بیرون پریدن دنده باید به خوردگی در خارها و بوش های داخلی دنده ها نیز اشاره کرد.

اگر اتومبیل شما به تازگی از تعمیرگاه خارج و به این مشکل دچار شده است، به احتمال زیاد تعمیرکار، گیربکس را به صورت اصولی نصب نکرده و همراستا نیست.

 

نشتی از گیربکس

نشتی از گیربکس از سه نقطه می تواند رخ دهد که البته نوع گیربکس و سیستم حرکتی خودرو که از نوع دیفرانسیل عقب باشد و یا جلو نیز در این میان بی تاثیر نخواهد بود. این نشتی می تواند از پیچ تخلیه آن باشد و یا از درب بالای گیربکس که در نتیجه زیاد بودن روانکار داخل آن خواهد بود و یا از دو انتهای جعبه دنده، که در همه موارد باید با تعویض آب بندها و واشرهای قسمت معیوب، به رفع این عیب پرداخت.

 

صدای زوزه از گیربکس

ایجاد صدا از گیربکس می تواند ناشی از تیز شدن دنده ها به خاطر کارکرد بالای آنها باشد. در این حالت اگر میزان تیز شدن بیش از حد نباشد، می توان با سنگ زدن این عیب را رفع کرد و در غیر این صورت باید دنده ها را تعویض کرد. همچنین کم بودن روانکار داخل گیربکس و یا کیفیت نامناسب آن نیز می تواند منجر به تولید صدای اضافی شود. لق شدن محورهای داخلی گیربکس و خرابی دنده زیر نیز باعث تولید صدای اضافی در گیربکس خواهد شد.

صدای آب هویج گرفتن! گیربکس هم زمانی به گوش می رسد که سرعت دنده ها هنگام درگیری یکسان نباشد. تنظیم نبودن کلاچ، تنظیم نبودن اهرم دسته دنده، خرابی ماهک، غلاف کشویی و برنجی ها، تعویض بی موقع دنده یا انتخاب دنده نامناسب با شرایط و سرعت لحظه رانندگی باعث بروز این مشکل می شود.

 

گرم کردن گیربکس

یکی از کارکردهای هر روانکاری چه در موتور و چه گیربکس، خنک کاری آنها است. روانکار با دریافت و انتقال حرارت تولید شده، اقدام به خنک کاری پیشرانه یا گیربکس خواهد کرد. در نتیجه کمبود واسکازین موجود در جعبه دنده می تواند منجر به گرم کردن آن شود. همچنین ایجاد بار بیش از حد روی گیربکس در نتیجه انتخاب نادرست دنده نیز منجر به بالا رفتن دمای آن می شود.

 

لرزش در گیربکس

خرابی دسته های گیربکس و یا نصب نادرست این بخش می تواند منجر به لرزش غیر عادی آن حین کارکرد شود. در این هنگام باید هم اتصالات گیربکس به شاسی و هم اتصالات گیربکس به موتور خودرو را بررسی کرد. همچنین در خودروهای دیفرانسیل عقب، لرزش در بخش هایی چون دیفرانسیل و محورها و یا گاردان، به راحتی به گیربکس منتقل می شود و راننده این لرزش را در دسته دنده حس خواهد کرد. خرابی چهار شاخ و یا تاب داشتن گاردان از رایج ترین علل آن است. آسیب دیدن بلبرینگ ها و یا چرخ دنده های داخل گیربکس نیز می تواند منجر به لرزش غیر عادی آن شود.

 

همچنین در خودروهای دیفرانسیل جلو، تاب داشتن و خرابی پلوس های چرخ نیز منجر به لرزش در گیربکس خواهد شد که معمولاً این لرزش در سرعت های خاصی به بعد، کمرنگ تر می شود و بیشترین میزان آن را می توان در دورهای پایین و حین شتاب گیری های میانی در سرعت های زیر ۸۰ کیلومتر مشاهده کرد.